“Khai thác”, “thu hoạch” hay “cạo”?

CSVN – Diễn đàn bạn đọc kỳ này xin giới thiệu bài viết của tác giả Sáu Vườn Ươm, một cây bút kỳ cựu của Tạp chí CSVN và của ngành, về tên gọi của Hội thi “Bàn tay vàng” khai thác mủ cao su năm 2016 vừa qua. Mời bạn đọc tham gia đóng góp ý kiến.
Thí sinh thao tác phần thi thực hành tại Hội thi Bàn tay vàng 2016. Ảnh: Tùng Châu.

Thí sinh thao tác phần thi thực hành tại Hội thi Bàn tay vàng 2016. Ảnh: Tùng Châu.

Đầy đủ danh hiệu cho các thí sinh

Hội thi lần này có nhiều nét mới như tất cả 210 thí sinh về dự Hội thi năm nay đều được tặng giấy Chứng nhận thợ giỏi của Ngành, vì họ là những thợ cạo ưu tú đã được thông qua tuyển chọn từ khắp các đơn vị. Ngoài các thí sinh đạt điểm tối đa 100 điểm được phong danh hiệu Bàn tay vàng, các thí sinh đạt từ 95,5 điểm trở lên đến 99,5 điểm được phong danh hiệu kiện tướng, ngoài tiền thưởng còn được tặng cúp, cờ và Bằng khen của Tập đoàn. Song song đó thì tiền thưởng của Hội thi năm nay cũng được tăng cao hơn so với các Hội thi trước, lên đến 800 triệu đồng. Những danh hiệu và tiền thưởng này thể hiện sự trân trọng của Ngành dành cho các thợ giỏi.

Tên gọi của Hội thi năm nay cũng được thay đổi, từ “Hội thi thợ giỏi thu hoạch mủ cao su” đổi thành “Hội thi Bàn tay vàng khai thác mủ cao su”. Về thời gian tổ chức cũng được tiến hành hợp lý hơn, khi tổ chức vào thượng tuần thay vì hạ tuần tháng 12 như các Hội thi trước. Điều này giúp các đơn vị thoải mái hơn trong các công tác cuối năm, mà bận rộn nhất là việc chạy đua với thời gian để hoàn thành kế hoạch. Về dự Hội thi năm nay, số lượng các đoàn nước ngoài như Lào, Campuchia đã tăng đáng kể, từ 4 đoàn của Hội thi lần trước lên đến 7 đoàn, và cũng đã có hai thí sinh được phong danh hiệu kiện tướng chứ không chỉ đi chủ yếu để “học tập” như lần thi trước.

Bàn về tên gọi Hội thi

Đã qua nhiều lần tổ chức Hội thi, nhưng vẫn chưa có một tên gọi nhất quán. Trong quá trình tổ chức, đã có ba lần gọi là: “Hội thi thợ giỏi cạo mủ ngành cao su” (các năm 2000, 2002, 2004); hai lần gọi là “Hội thi thợ giỏi khai thác mủ ngành cao su” (các năm 2006, 2008); ba lần gọi là “Hội thi thợ giỏi thu hoạch mủ ngành cao su (các năm 2010, 2012, 2014); và vào năm 2016 này là: “Hội thi Bàn tay vàng khai thác mủ cao su”.

Theo nhận định của chúng tôi thì những từ như “thu hoạch” và “khai thác” đã và đang sử dụng là chưa chính xác. Từ “thu hoạch” là áp dụng cho mùa vụ, tức các loại lương thực, thực phẩm sau một thời gian vun trồng, chăm sóc nhất định, cho đến khi sử dụng được, hoặc đủ tiêu chuẩn (phải mất từ vài tháng đến vài năm) mới đi thu hoạch; còn cạo mủ là công việc đều đặn hàng ngày của người thợ. Về chuyên môn thì thu hoạch không cần nhiều kỹ năng, cứ đến mùa là hầu như ai cũng có thể vào thu sản phẩm được. Còn cạo mủ đòi hỏi cần có sự học tập, rèn luyện thật kỹ từ lý thuyết đến thực hành, mới có thể trở thành một người thợ giỏi tay nghề với kỹ thuật vững vàng, vì “Kỹ thuật là yếu tố quyết định năng suất vườn cây”.

Vì thế mà tổ chức thi để tạo cho người thợ một ý thức luôn tôn trọng, rèn luyện nâng cao tay nghề để trở thành những “Bàn tay vàng” là vô cùng cần thiết. Cũng từ đó mà tạo chất xúc tác trong phổ biến và nâng cao phong trào luyện tay nghề thi thợ giỏi đều khắp các vườn cây. Còn từ “khai thác” là một động từ có tính khái quát, bao hàm. Khai thác mủ cao su là bao hàm từ trồng mới, chăm sóc đến cạo mủ, bảo vệ sản phẩm, vận chuyển về nhà máy, chế biến, kiểm phẩm, tìm thị trường tiêu thụ…, là công việc của nhiều người, nhiều cơ quan chức năng hợp lực; còn người công nhân thì chỉ có cạo mủ, chỉ là một khâu trong tổng công đoạn khai thác. Và thi thợ giỏi là thi để tôn vinh những người thợ cạo mủ xuất sắc có tay nghề cao, cạo nhanh mà vẫn đảm bảo tốt nhất các yêu cầu kỹ thuật, chứ không phải là cuộc thi của nhiều người, nhiều cơ quan chức năng cùng góp phần khai thác dòng vàng trắng làm giàu cho đất nước.

Vậy theo tôi thì dùng tiêu đề “Hội thi Bàn tay vàng cạo mủ cao su” là chuẩn xác nhất. Phải chăng chúng ta đã dùng những từ như “thu hoạch”, “khai thác” là để “né” từ “cạo” – vì nó nghe “thô ráp” chứ không được “nhã”, được “sang” chăng? Dù thế nào đi nữa thì việc “chỉnh sửa” mọi bản chất đều là việc không thỏa đáng và không nên làm. Và theo tôi thì cũng chẳng có gì phải ngại, khi từ “cạo” này đã được sử dụng ngay từ khi cây cao su có mặt tại Việt Nam từ 120 năm nay (1897- 2017). Từ động từ “cạo” rồi đến danh từ người “thợ cạo” đã trở thành thân quen, gần gũi với bao thế hệ công nhân nơi miền nhựa trắng.

Sáu Vườn Ươm

Ý kiến của bạn

Please enter your name

Bắt buộc phải có tên

Please enter a valid email address

Bắt buộc phải có địa chỉ email

Please enter your message

Về đầu trang